5 nguyên nhân gây ngứa da đầu phổ biến và cách khắc phục thường liên quan đến gàu, da đầu khô, kích ứng với sản phẩm chăm sóc tóc, vảy nến hoặc nấm da đầu. Cùng Herbal Well xác định đúng nguyên nhân và cách xử lý.

5 nguyên nhân gây ngứa da đầu phổ biến và cách khắc phục

Ngứa da đầu là vấn đề rất nhiều người gặp phải. Bạn có thể bị ngứa da đầu sau một ngày nắng nóng nhưng phải đội mũ bảo hiểm trong nhiều giờ hoặc tóc bị bết dầu. Có khi vừa gội đầu hôm trước, hôm sau lại thấy ngứa, da đầu xuất hiện những vảy nhỏ li ti, càng gãi lại càng ngứa.

Khi ấy có thể nhiều người sẽ nghĩ nguyên nhân là gàu. Thực tế thì gàu đúng là một trong những nguyên nhân thường gặp, nhưng không phải lý do duy nhất. Theo Học viện Da liễu Hoa Kỳ (AAD), da đầu ngứa còn có thể liên quan đến phản ứng với sản phẩm chăm sóc tóc, nấm da đầu, vảy nến và nhiều tình trạng khác.

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn nhận biết 5 nguyên nhân gây ngứa da đầu phổ biến và cách khắc phục.

Vì sao da đầu bị ngứa?

Trước khi tìm hiểu 5 nguyên nhân gây ngứa da đầu phổ biến và cách khắc phục, cần hiểu một điều đơn giản ngứa chỉ là một triệu chứng chứ không phải là tên của một bệnh.

Khi da đầu bị kích thích hoặc viêm, các đầu mút thần kinh trong da (có thể hiểu là các thụ thể cảm giác ngoại biên giúp cơ thể nhận biết chạm, áp lực, rung động, đau và nhiệt độ từ môi trường) tạo ra cảm giác ngứa.

Tác nhân gây kích thích cũng khá đa dạng, có thể là da quá khô, dầu thừa, gàu, thành phần trong dầu gội hoặc thuốc nhuộm tóc. Ngoài ra, một số bệnh lý như viêm da tiết bã, vảy nến hoặc nấm da đầu cũng có thể gây ngứa.

Muốn tìm đúng cách chăm sóc, trước hết hãy để ý những dấu hiệu đi kèm như có vảy không, vảy khô hay nhờn, da đầu có đỏ không, có mụn mủ không, tóc có rụng bất thường không…

5 nguyên nhân gây ngứa da đầu phổ biến và cách khắc phục

1. Gàu và viêm da tiết bã

Trong 5 nguyên nhân gây ngứa da đầu phổ biến và cách khắc phục thì gàu sẽ thường là nguyên nhân được nghĩ đến đầu tiên.

Gàu thường khiến các tế bào da chết trên da đầu bong ra thành những mảnh vảy nhỏ, có thể nhìn thấy trên tóc hoặc rơi xuống vai áo. Cùng với đó có thể là cảm giác ngứa ở nhiều mức độ khác nhau.

Nhiều người nghĩ da đầu dầu mới dễ bị gàu, nhưng thực tế không hẳn như vậy. Da đầu khô, nấm men Malassezia phát triển quá mức hoặc một số sản phẩm chăm sóc tóc không phù hợp cũng có thể góp phần gây gàu. Gàu cũng có thể là biểu hiện nhẹ của viêm da tiết bã.

Khi viêm da tiết bã rõ hơn, da đầu có thể xuất hiện những mảng da viêm, vảy trắng hoặc vàng và có tính chất hơi nhờn. Tình trạng này thường có xu hướng tái phát, đặc biệt trong những giai đoạn căng thẳng, mệt mỏi hoặc khi thời tiết thay đổi.

Dấu hiệu nhận biết

Bạn có thể nghĩ đến gàu hoặc viêm da tiết bã nếu:

• Da đầu bị ngứa kèm theo bong vảy
• Vảy xuất hiện trên tóc hoặc vai áo
• Da đầu nhanh bết, nhiều dầu
• Có vùng da hơi đỏ hoặc kích ứng
• Tình trạng thường xuyên tái phát

Cách khắc phục

Với gàu nhẹ, có thể bắt đầu bằng việc gội đầu đều đặn và sử dụng sản phẩm phù hợp.

Nếu gàu không cải thiện, bạn có thể cân nhắc dầu gội chuyên biệt chứa hoạt chất chống gàu phù hợp. Một trong những hoạt chất thường được sử dụng là Piroctone Olamine, có khả năng hỗ trợ kiểm soát các yếu tố liên quan đến gàu và tình trạng bong vảy da đầu.

Điều quan trọng là đừng kỳ vọng gàu sẽ biến mất vĩnh viễn chỉ sau vài lần gội. Gàu có thể tái phát và thường cần được kiểm soát lâu dài.

2. Da đầu khô

Không phải cứ thấy da đầu bong vảy là nghĩ ngay đến gàu. Da đầu khô cũng có thể gây ngứa và bong da.

Tình trạng này thường khiến da đầu có cảm giác căng, khô, đôi khi hơi rát và xuất hiện những mảnh bong nhỏ. Thời tiết khô, độ ẩm thấp hoặc sử dụng các sản phẩm làm sạch quá mạnh có thể khiến da mất đi độ ẩm tự nhiên.

Đây là lý do khi tìm hiểu 5 nguyên nhân gây ngứa da đầu phổ biến và cách khắc phục, không nên chỉ tập trung vào dầu gội trị gàu.

Da đầu khô khác gàu như thế nào?

Không phải lúc nào cũng có thể phân biệt hoàn toàn chỉ bằng mắt thường. Tuy nhiên, nếu da đầu thường xuyên có cảm giác căng và khô, đặc biệt sau khi gội, trong khi các mảnh bong nhỏ và khô, bạn có thể cân nhắc khả năng da đầu đang thiếu ẩm hoặc bị kích ứng.

Ngược lại, gàu và viêm da tiết bã thường có thể đi cùng tình trạng da đầu dầu, vảy và ngứa. Dù vậy, hai tình trạng này có thể chồng lấp nên không nên tự chẩn đoán chỉ dựa vào một dấu hiệu.

Cách khắc phục

Nếu nghi ngờ da đầu khô, hãy bắt đầu từ những thay đổi khá đơn giản:

• Gội đầu bằng nước ấm vừa phải
• Không dùng móng tay cào da đầu
• Hạn chế sấy nóng sát chân tóc
• Lựa chọn sản phẩm làm sạch dịu nhẹ
• Không gội đầu quá nhiều nếu da đầu không tiết dầu nhiều

Nếu đã thay đổi cách chăm sóc nhưng ngứa và bong vảy vẫn kéo dài, bạn nên xem xét những nguyên nhân khác.

3. Kích ứng hoặc dị ứng với dầu gội, thuốc nhuộm tóc

Có một câu hỏi rất đáng để nhớ lại khi da đầu đột nhiên ngứa: Gần đây bạn có đổi sản phẩm chăm sóc tóc không?

Dầu gội, dầu xả, thuốc nhuộm, gel hoặc keo xịt tóc đều có thể tiếp xúc trực tiếp với da đầu. Một số thành phần trong những sản phẩm này có thể gây kích ứng hoặc viêm da tiếp xúc ở người nhạy cảm.

Vì vậy, trong 5 nguyên nhân gây ngứa da đầu phổ biến và cách khắc phục, đây là trường hợp dễ bị bỏ qua.

Bạn nên nghĩ đến khả năng này nếu:

• Da đầu bắt đầu ngứa sau khi đổi sản phẩm
• Da đầu đỏ hoặc nóng rát
• Xuất hiện cảm giác châm chích
• Da bong vảy hoặc khô hơn
• Vùng da tiếp xúc với sản phẩm cũng xuất hiện phát ban

Một trường hợp khá điển hình là sau khi nhuộm tóc, vài giờ hoặc vài ngày sau bắt đầu ngứa và đỏ da đầu. Khi đó, thay vì cố gội đầu thật nhiều để rửa sạch thuốc, nên ngừng sản phẩm nghi ngờ và theo dõi phản ứng của da.

Nếu nghi ngờ một sản phẩm gây kích ứng, trước tiên bạn nên ngừng sử dụng sản phẩm đó. Không nên đồng thời thử thêm quá nhiều sản phẩm mới. Nếu da đầu sưng, đỏ nhiều, có dịch, phát ban lan rộng hoặc triệu chứng không giảm, nên đi khám da liễu.

4. Vảy nến da đầu

Vảy nến da đầu có thể gây những mảng da đỏ hoặc viêm phủ vảy khô màu trắng bạc. Các mảng này có thể xuất hiện ở một vùng nhỏ hoặc lan rộng toàn bộ da đầu. Trong một số trường hợp, tổn thương còn vượt ra ngoài đường chân tóc, lan xuống trán, sau tai hoặc vùng gáy.

Do vậy, trong 5 nguyên nhân gây ngứa da đầu phổ biến và cách khắc phục, vảy nến da đầu cũng là nguyên nhân hay được nhắc đến.

Làm sao phân biệt với gàu?

Vảy nến da đầu thường tạo ra những mảng vảy dày hơn, khô và có ánh trắng bạc. Trong khi đó, gàu thông thường thường tạo những mảnh vảy nhỏ hơn. Tuy nhiên, hai tình trạng này vẫn có thể nhìn khá giống nhau nếu chỉ quan sát nhanh.

Nếu da đầu có mảng đỏ rõ, vảy dày, tổn thương lan ra ngoài đường chân tóc hoặc ngứa kéo dài, nên đi khám để được xác định chính xác.

Cách khắc phục

Không nên dùng móng tay cào hoặc cố bóc những mảng vảy dày. Người bị vảy nến da đầu nên gội đầu nhẹ nhàng, hạn chế chà xát và tránh cạy vảy vì việc này có thể làm tổn thương nặng hơn, gây chảy máu và góp phần gây rụng tóc.

Với trường hợp nghi ngờ vảy nến, bác sĩ da liễu có thể lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp tùy mức độ và tình trạng cụ thể.

5. Nấm da đầu

Trong số 5 nguyên nhân gây ngứa da đầu phổ biến và cách khắc phục, nấm da đầu là trường hợp đặc biệt cần chú ý vì có thể đi kèm rụng tóc.

Nấm da đầu là một nhiễm trùng do nấm. Người bệnh có thể bị ngứa dữ dội, bong vảy và xuất hiện những vùng tổn thương trên da đầu. Một số trường hợp có thể xuất hiện mụn mủ, sưng hoặc tóc gãy, rụng thành từng mảng.

Dấu hiệu nào cần đặc biệt lưu ý?

Hãy cẩn thận nếu da đầu ngứa kèm:

• Tóc rụng thành từng mảng.
• Tóc gãy sát da đầu.
• Mụn mủ.
• Da đầu sưng hoặc đau.
• Vảy tập trung thành từng vùng.
• Tổn thương ngày càng lan rộng.

Nếu chỉ thấy một vài mảnh gàu nhỏ, chưa cần nghĩ ngay đến nấm. Nhưng khi xuất hiện rụng tóc thành mảng hoặc viêm rõ rệt, không nên tiếp tục tự điều trị như gàu thông thường.

Cách khắc phục

Nếu nghi ngờ nấm da đầu, nên khám bác sĩ da liễu để được xác định chính xác nguyên nhân.

Đây không phải trường hợp phù hợp để kéo dài việc tự thử dầu gội hoặc mẹo dân gian. Điều trị nấm da đầu thường cần thuốc chống nấm phù hợp và được lựa chọn dựa trên đánh giá chuyên môn.

Làm gì để giảm ngứa da đầu tại nhà?

Sau khi tìm hiểu 5 nguyên nhân gây ngứa da đầu phổ biến và cách khắc phục, có lẽ câu hỏi thực tế nhất vẫn là: “Nếu đang ngứa thì tôi phải làm gì?”

Nếu chỉ ngứa nhẹ, chưa có dấu hiệu bất thường, bạn có thể bắt đầu bằng những thói quen đơn giản.

• Gội đầu nhẹ nhàng
• Tránh nước quá nóng
• Hạn chế gãi
• Đừng thay dầu gội liên tục

  

Khi nào ngứa da đầu cần đi khám?

Không phải cứ ngứa da đầu là cần đến bệnh viện ngay. Nếu chỉ ngứa nhẹ trong thời gian ngắn, không có tổn thương rõ rệt, bạn có thể điều chỉnh cách chăm sóc và theo dõi thêm. Trong 5 nguyên nhân gây ngứa da đầu phổ biến và cách khắc phục, bạn cần xác định rõ mình bị trường hợp nào. Bạn nên đi khám nếu c các biểu hiện sau đây:

• Ngứa kéo dài hoặc tái phát liên tục.
• Ngứa ảnh hưởng đến giấc ngủ.
• Da đầu xuất hiện mảng đỏ.
• Có vảy dày hoặc đóng mảng.
• Có mụn mủ, vết loét hoặc dịch.
• Da đầu sưng hoặc đau.
• Tóc rụng thành từng mảng.
• Đã thay đổi cách chăm sóc nhưng không cải thiện.

Câu hỏi thường gặp về ngứa da đầu

Ngứa da đầu có phải là bị gàu không?

Không hẳn. Trong 5 nguyên nhân gây ngứa da đầu phổ biến và cách khắc phục đã nói ở trên, gàu nguyên nhân phổ biến nhưng ngoài ra còn có nhiều nguyên nhân phổ biến khác như da đầu khô, viêm da tiết bã, kích ứng sản phẩm, vảy nến hoặc nấm da đầu.

Vì sao càng gãi da đầu càng ngứa?

Gãi có thể làm giảm cảm giác ngứa trong thời gian rất ngắn. Tuy nhiên, nếu gãi mạnh, da dễ bị trầy xước và kích ứng. Khi đó hình thành một vòng lặp khá khó chịu: ngứa – gãi – da tổn thương – tiếp tục ngứa.

Gội đầu mỗi ngày có giúp hết ngứa không?

Không nhất thiết.Tần suất gội phù hợp phụ thuộc vào loại tóc, mức độ tiết dầu và tình trạng da đầu. Nếu ngứa do dị ứng, vảy nến hoặc nấm, việc gội nhiều hơn không giải quyết được nguyên nhân.

Ngược lại, nếu gàu liên quan đến da đầu dầu, việc làm sạch phù hợp có thể hỗ trợ kiểm soát tình trạng bong vảy. Nếu gàu nhẹ thường có thể được kiểm soát bằng việc gội đầu thường xuyên và sử dụng sản phẩm phù hợp.

Ngứa da đầu có gây rụng tóc không?

Không phải cứ ngứa là sẽ rụng tóc. Tuy nhiên, một số bệnh lý gây ngứa có thể đi kèm rụng tóc. Nấm da đầu chẳng hạn, có thể gây tóc gãy và rụng thành từng mảng. Với vảy nến da đầu, việc gãi hoặc cố loại bỏ vảy cũng có thể gây rụng tóc tạm thời.

Ngứa da đầu có nên dùng dầu gội trị gàu ngay không?

Không nên mặc định như vậy. Nếu nguyên nhân thực sự là gàu hoặc viêm da tiết bã, dầu gội trị gàu có thể hữu ích. Nhưng nếu da đầu đang bị kích ứng bởi chính sản phẩm chăm sóc tóc, việc tiếp tục sử dụng một sản phẩm có nhiều hoạt chất có thể không phải lựa chọn phù hợp.

Kết luận

Tìm hiểu 5 nguyên nhân gây ngứa da đầu phổ biến và cách khắc phục mới thấy rằng gàu chỉ là một phần của câu chuyện.

Da đầu khô, kích ứng với sản phẩm, vảy nến và nấm da đầu đều có thể khiến bạn ngứa. Điều đáng nói là những tình trạng này đôi khi có biểu hiện khá giống nhau. Một vài mảnh vảy trắng trên tóc chưa đủ để kết luận đó là gàu.

Vì thế, thay vì vừa ngứa đã đổi dầu gội hoặc gãi thật mạnh, hãy quan sát da đầu kỹ hơn một chút. Ngứa xuất hiện từ bao giờ? Có vảy không? Da đầu dầu hay khô? Có mảng đỏ, mụn mủ hay rụng tóc không? Những chi tiết tưởng nhỏ này lại có thể giúp định hướng nguyên nhân.

Nếu tình trạng chỉ nhẹ, hãy bắt đầu bằng những thay đổi cơ bản như gội đầu nhẹ nhàng, tránh nước quá nóng, hạn chế gãi và lựa chọn sản phẩm phù hợp.

Còn nếu ngứa kéo dài hoặc xuất hiện những dấu hiệu bất thường, đừng cố chịu đựng. Xác định đúng nguyên nhân luôn là bước quan trọng trước khi lựa chọn cách chăm sóc hay điều trị.

Tài liệu tham khảo

1. American Academy of Dermatology Association (AAD). 10 reasons your scalp itches and how to get relief.
   AAD – 10 reasons your scalp itches
2. American Academy of Dermatology Association (AAD). How to treat dandruff.
   AAD – How to treat dandruff
3. American Academy of Dermatology Association (AAD). Scalp psoriasis: Symptoms.
   AAD – Scalp psoriasis symptoms
4. Mayo Clinic. Dandruff – Symptoms and causes.
   Mayo Clinic – Dandruff